Ajax was een Zwitsers automerk dat tussen 1906 en 1910 bestond in Baden, Zwitserland. Het bedrijf, opgericht door de Brown Boveri & Cie (BBC) als dochteronderneming, produceerde elektrische en benzine-elektrische voertuigen in een periode dat de automobiel nog lang niet was gereduceerd tot het benzinerijtuig dat later dominant zou worden. De korte levensduur van Ajax maakt het tot een fascinerende voetnoot in de vroege Europese autohistorie.
De achtergrond: Brown Boveri & Cie
Brown Boveri & Cie was en is een grote naam in de industrie. Het bedrijf, opgericht in 1891 in Baden door Charles Eugene Lancelot Brown en Walter Boveri, was gespecialiseerd in elektrische machines, generatoren en transformatoren. Het had de technologische kennis en de financiële middelen om een automobielproject te ondersteunen.
Aan het begin van de twintigste eeuw was de vraag welk type aandrijving de automobiel zou domineren nog niet definitief beantwoord. Stoom, elektriciteit en benzine wedijverden om marktaandeel. BBC, met zijn expertise op het gebied van elektrische machines, had goede redenen om te geloven dat elektrische aandrijving de toekomst had.
De Ajax-voertuigen
Ajax produceerde een reeks modellen die zowel puur elektrisch als benzine-elektrisch (hybride) waren. De puur elektrische uitvoeringen hadden een bereik dat vergelijkbaar was met andere elektrische auto’s van die periode: voldoende voor gebruik in de stad en op gemarkeerde routes, maar beperkt voor lange reizen.
De benzine-elektrische varianten volgden het principe dat Lohner-Porsche had ontwikkeld: een benzinemotor als generator, die de elektrische aandrijfmotoren van stroom voorzag. Dit gaf een groter actieradius dan puur elektrisch rijden, terwijl de technische complexiteit van een mechanische transmissie grotendeels werd vermeden.
Ajax-voertuigen werden gebouwd voor welgestelde particulieren en bedrijven. De productieaantallen waren klein — het ging om tientallen, niet honderden voertuigen. De kwaliteit van de elektrische componenten was door de BBC-achtergrond hoog.
Het einde van Ajax
In 1910 hield Ajax op te bestaan als automobielproducent. De redenen zijn deels historisch en deels economisch. De benzinemotor had in die periode al een duidelijke voorsprong opgebouwd in prijs, prestaties en infrastructuur (tankstations versus laadinfrastructuur). Kleine Europese landen als Zwitserland konden moeilijk concurreren met de grotere productiecentra in Frankrijk, Duitsland en Groot-Brittannië.
BBC beëindigde het Ajax-project en concentreerde zich op de kerntechnologieën waarvoor het bedrijf inmiddels wereldwijd bekend stond: elektrische generatoren, transformatoren en later turbines. BBC fuseerde uiteindelijk in 1988 met ASEA tot ABB, dat vandaag de dag een van de grootste industriële concerns ter wereld is.
De historische betekenis
Ajax is historisch interessant als voorbeeld van hoe een grote industriële speler met elektrische expertise probeerde de automobielmarkt te betreden. De strategie om elektrische aandrijving te positioneren als de toekomstige standaard was vooruitziend, maar te vroeg voor de beschikbare technologie en infrastructuur. Een eeuw later zou die visie alsnog bewaarheid worden.
Veelgestelde vragen over Ajax (Zwitserland)
Welk bedrijf stond achter het Zwitserse automerk Ajax?
Ajax was een dochteronderneming van Brown Boveri & Cie (BBC), het grote Zwitserse elektrische machinebedrijf, gevestigd in Baden, Zwitserland.
Welke type aandrijving hadden de Ajax-voertuigen?
Ajax produceerde zowel puur elektrische als benzine-elektrische hybride voertuigen. De hybrides gebruikten een benzinemotor als generator voor de elektrische aandrijfmotoren.
Hoelang was Ajax actief?
Ajax was actief tussen 1906 en 1910, een periode van vier jaar. De productieaantallen waren klein: tientallen voertuigen, geen honderden.
Waarom stopte Ajax met de productie?
De benzinemotor won in die periode snel aan terrein door lagere kosten, betere prestaties en bredere infrastructuur. Kleine producenten als Ajax konden niet concurreren met de grotere fabrikanten in West-Europa.
Tekst geoptimaliseerd in mei 2026.
