Wartburg is een Oost-Duits automerk dat van 1956 tot 1991 werd geproduceerd in de VEB Automobilwerk Eisenach — dezelfde fabriek waar voor de oorlog BMW-auto’s werden gebouwd. Het merk is named naar de Wartburg, de beroemde burcht boven Eisenach in Thüringen. Wartburg-auto’s zijn herkenbare symbolen van de DDR-periode: bescheiden, betrouwbaar in hun eigen begrenzingen, en voor miljoenen Oost-Duitsers de enige bereikbare personenwagen in een economisch systeem dat autobezit streng limiteerde.
De historische achtergrond
De fabriek in Eisenach heeft een rijke automobielgeschichte die ver vóór de Wartburg gaat. Voor de Tweede Wereldoorlog produceerde de fabriek — toen eigendom van BMW — de BMW 315, 326, 327 en andere modellen. Na de oorlog viel Eisenach in de Sovjet-bezettingszone, en de fabriek werd genationaliseerd en ondergebracht in de VEB-structuur (Volkseigener Betrieb — volkseigen bedrijf) van de DDR.
In 1952 begon de fabriek met de productie van de EMW 340, een auto die sterk leek op de BMW 340. BMW in West-Duitsland protesteert met succes tegen het gebruik van het merk en de kleur blauw-wit in het logo. In 1956 werd de naam Wartburg geïntroduceerd, waarna de fabrieksidentiteit volledig los stond van BMW.
Alle Wartburg modellen
Wartburg 311 (1956–1965)
De Wartburg 311 was het debuutmodel en een auto die de ambitie toonde van de vroege DDR-auto-industrie. De carrosserie was modern voor zijn tijd — lager en aerodynamischer dan vergelijkbare Westerse auto’s — maar de aandrijving was een tweetaktmotor van 900 cc met drie cilinders. Die keuze was praktisch (simpel te produceren en onderhouden) maar beperkte de prestaties en produceerde het karakteristieke blauwe rookpluimpje dat Wartburg-rijders kenden.
De 311 was beschikbaar in meerdere carrosserie-uitvoeringen: sedan, coupé (Sport), cabriolet (Cabriolet), combi en bestelwagen. De sportievere Sport-variant had een fris design en was zelfs beschikbaar als vierdeurs coupé — een zeldzame configuratie.
Wartburg 312 (1965–1966)
Een kortstondige tussenversie die kleine carrosserieveranderingen doorvoerde als voorbereiding op het volgende model. De 312 had een licht gewijzigde voorkant en werd in beperkte aantallen gebouwd.
Wartburg 353 (1966–1988)
De 353 was het langst lopende en meest geproduceerde Wartburg-model. De carrosserie was volledig vernieuwd — hoekiger en moderner dan de 311 — maar de techniek bleef grotendeels gelijk: de tweetaktmotor van 900 cc. De 353 was beschikbaar als sedan, estate (Tourist) en bestelwagen.
In 1988 kreeg de 353 een grote motorupgrade: de tweetaktmotor werd vervangen door een Volkswagen Polo-motor van 1300 cc met viertaktcyclus. Dat maakte de auto schoner, stiller en krachtiger. De bijgewerkte versie werd aangeduid als Wartburg 1.3.
Wartburg 1.3 (1988–1991)
De Wartburg 1.3 was een poging om de auto te moderniseren voor de overgang naar een markteconomie. Met de VW-motor was de auto een stuk aangenamer in gebruik dan zijn tweetakt-voorgangers. In 1989 viel de Berlijnse Muur, en in 1991 stopte de productie definitief. De Oost-Duitsers konden nu westerse auto’s kopen, en de vraag naar Wartburg implodeerde vrijwel onmiddellijk.
Wartburg in de rallysport
De Wartburg had een bescheiden maar reële rallysportcarrière. In de vroege jaren zestig nam de 311 Sport deel aan Europese rally-evenementen. Het merk behaalde resultaten in de DKW-dominante kleinere klassen en was meer dan een show-object — de 311 was voor zijn verhoudingen een serieuze deelnemer.
De nalatenschap
Wartburg vertegenwoordigt een fascinerend hoofdstuk in de Europese automobielhistorie: hoe een planeconomie een auto produceerde over een periode van 35 jaar met minimale ontwikkelingsinvesteringen maar met de ambitie om iets herkenbaars en betrouwbaars neer te zetten. Goede Wartburg 311’s — met name de Sport en Cabriolet-varianten — zijn nu geliefd bij DDR-auto-enthousiasten en oldtimercollectief. Ze zijn beschikbaar, niet te duur en voorzien van een eerlijke retro-uitstraling die goed past bij het nostalgische oog voor alles dat uit de DDR-periode stamt.
Overzicht van alle Wartburg modellen
- Wartburg 311 (1956–1965) — 900 cc tweetakt, sedan/Sport/Cabriolet/combi
- Wartburg 312 (1965–1966) — overgangsmodel
- Wartburg 353 (1966–1988) — langstlopende model, sedan en Tourist estate
- Wartburg 1.3 (1988–1991) — VW Polo-motor 1300 cc, viertakt, modernisering
Tekst geoptimaliseerd in mei 2026.
