Frazer Nash: het Britse merk dat chain drive verhief tot kunst
Frazer Nash is een van de meest eigenzinnige namen in de Britse autogeschiedenis. Het merk, opgericht in 1922 door Archibald Goodman Frazer-Nash in Kingston upon Thames, bouwde decennialang kleine, sportieve auto’s die bekendstonden om één uniek technisch kenmerk: de chain drive — een kettingaandrijving die iedere wielsnelheid via een eigen kettinglooprol selecteerde, zonder differentieel. Het resultaat was een direct, puur rijgedrag dat andere auto’s van die tijd niet evenaararden.
De naam is ook verbonden met H.J. Aldington, die in 1929 het bedrijf overnam en een cruciale beslissing nam: een licentieovereenkomst sluiten met BMW. Vanaf de jaren dertig verkocht Frazer Nash BMW-modellen onder een tweemerkenlabel in het Verenigd Koninkrijk, wat de overleving van het merk in financieel moeilijke tijden mogelijk maakte.
De chain drive-periode (1922-1939)
De Frazer Nash-auto’s uit de jaren twintig en dertig zijn herkenbaar aan hun ultralichte constructie, open carrosserie en de karakteristieke drie kettelrijen naast de motor. De schakelaar selecteerde welke ketting werd aangedreven, en omdat elke ketting een eigen tandwiel had, kon de bestuurder vier versnellingen kiezen. Het systeem was elegant, maar ook gevoelig voor slijtage en vereiste regelmatig onderhoud.
Ondanks of dankzij die eigenheid werden de auto’s populair bij racerijders en sportievelingen in het interbellum. Frazer Nash nam deel aan de Tourist Trophy, de Le Mans 24 uur en diverse hillclimb-evenementen. De TT Replica — vernoemd naar de Tourist Trophy — was het populairste model: een tweepersoonsroadster die in diverse versies werd gebouwd.
Frazer Nash Chain Drive modellen
- Frazer Nash Boulogne — een lichte sportversie met hoog vermogen per kilo.
- Frazer Nash TT Replica — het standaard sportmodel, gebouwd voor de racerijder.
- Frazer Nash Interceptor — een iets comfortabelere versie voor toergebruik.
- Frazer Nash Shelsley — vernoemd naar het Shelsley Walsh hillclimb-circuit, een hoge-prestatieversie.
De BMW-periode (1934-1939)
Nadat Aldington de licentie voor BMW-modellen verwierf, verkocht Frazer Nash in het VK modellen als de Frazer Nash-BMW 319, 328 en 329. Deze auto’s waren technisch superieur aan de chain drive-modellen en hadden meer succes bij de grotere kopers die comfort en betrouwbaarheid net zo belangrijk vonden als performance. De BMW 328 Frazer Nash — een van de best presterende vooroorlogse sportwagens — werd door Frazer Nash in het VK verkocht en deed met succes mee aan races, waaronder de Mille Miglia van 1940.
De naoorlogse modellen (1948-1959)
Na de Tweede Wereldoorlog vond Frazer Nash een nieuwe weg. De chain drive werd verlaten; in plaats daarvan bouwde het bedrijf conventionelere sportwagens op basis van BMW-afgeleid mechaniek en later eigen componenten. De naoorlogse modellen zijn in veel opzichten de beste Frazer Nash-auto’s:
Le Mans Replica (1948-1953)
De Le Mans Replica was de directe naoorlogse hit. Gebaseerd op de ervaringen van de berijder Norman Culpan, die in 1949 de Le Mans 24 uur voltooide op de derde positie, was het een uiterst competente sportwagen. Licht, snel en met een Bristol-motor van 2,0 liter die circa 130 pk leverde. De auto woog minder dan 700 kilogram, wat de acceleratie explosief maakte.
Targa Florio en Sebring
Andere naoorlogse Frazer Nash-modellen werden vernoemd naar de races waar ze succesvol waren. De Targa Florio-versie won daadwerkelijk de 1952 Targa Florio met Stirling Moss achter het stuur — een historische prestatie die de reputatie van het merk cementeerde.
Het einde van de productie
In de tweede helft van de jaren vijftig daalde de vraag naar kleine Britse sportwagens. Austin-Healey, Triumph en Jaguar boden betaalbaardere en meer gepolijste alternatieven. De productie van Frazer Nash liep drastisch terug; het laatste exemplaar werd vermoedelijk in 1959 gebouwd. In totaal werden in de naoorlogse periode slechts zo’n 85 Frazer Nash-auto’s gebouwd.
Veelgestelde vragen over Frazer Nash
Wat was het unieke aan de vroege Frazer Nash-auto’s?
De chain drive — een kettingaandrijving per versnelling zonder differentieel — gaf de auto’s een direct, stuurbaar rijgedrag dat tijdgenoten niet evenaararden.
Welk Frazer Nash-model is het meest gezocht?
De naoorlogse Le Mans Replica is het meest gewaardeerde model. Een uitstekend bewaard exemplaar kan op veilingen meer dan 500.000 euro opbrengen.
Wanneer stopte Frazer Nash?
De productie van complete auto’s stopte omstreeks 1959. Het bedrijf bestaat nog steeds als importeur van andere merken.
Hoeveel naoorlogse Frazer Nash-auto’s zijn er gebouwd?
Circa 85 exemplaren in totaal, verspreid over de periode 1948-1959.
Tekst geoptimaliseerd in mei 2026.
