Gazelle: 130 jaar fietsenmaker uit Dieren
Koninklijke Gazelle is het oudste nog bestaande fietsmerk van Nederland. Opgericht in 1892 in Dieren (Gelderland) door Willem Kolling, groeide Gazelle in meer dan een eeuw uit tot een van de meest herkenbare fietsnamen van Europa. De combinatie van vakmanschap, continuïteit en merktrouw maakt Gazelle uniek in de Nederlandse industriegeschiedenis — niet alleen als fietsfabrikant, maar ook als cultureel fenomeen.
De oprichting in 1892
Willem Kolling begon in 1892 met de verkoop en reparatie van rijwielen in Dieren, een dorp aan de IJssel dat dankzij de metaalbewerkingsindustrie al enige technische traditie had. De naam Gazelle — het sierlijke en snelle dier — paste bij het imago dat de fiets moest uitstralen: licht, wendbaar en elegant. In 1902 werd de productie verder uitgebreid, en Gazelle begon steeds meer onderdelen zelf te fabriceren in plaats van ze in te kopen bij andere leveranciers.
De vroege Gazelle-fietsen waren ambachtelijk vervaardigd en gericht op de middenklasse die in de opkomende fietscraze van het fin de siècle wilde meedoen. Fietsen waren in die periode nog geen alledaagse gebruiksartikelen maar eerder statussymbolen voor wie het kon betalen. Kolling richtte zich bewust op kwaliteit boven kwantiteit, een strategie die het merk tot op de dag van vandaag kenmerkt.
Groei en industrialisatie in de vroege twintigste eeuw
Na de eeuwwisseling democratiseerde de fiets snel. Massaproductietechnieken, goedkopere materialen en stijgende lonen maakten de fiets bereikbaar voor een brede bevolking. Gazelle investeerde in machinerie en uitbreiding van de fabriekshal in Dieren. In de jaren tien en twintig van de twintigste eeuw groeide het personeelsbestand aanzienlijk en werd de productiecapaciteit sterk vergroot.
Nederland was in deze periode al een echte fietsland. De vlakke polders, de dichte bebouwing en de cultuur van het dagelijks gebruik van de fiets als vervoermiddel creëerden een stabiele thuismarkt. Gazelle profiteerde hiervan optimaal. Het merk introduceerde periodiek nieuwe modellen, afgestemd op specifieke doelgroepen: damesmodellen met lage instap, herenmodellen met strakke geometrie, en later ook sport- en toermodellen.
De oorlogsjaren en naoorlogse heropbouw
Tijdens de Tweede Wereldoorlog, met de bezetting van Nederland door Duitsland, werd de productie ernstig verstoord. Grondstoffen werden gerelateerd, en de fabriek werkte onder moeilijke omstandigheden. Toch slaagde Gazelle erin de fabriek grotendeels intact te houden. Na de bevrijding in 1945 startte de productie snel op omdat de vraag naar fietsen enorm was — veel Nederlanders waren hun vervoer kwijtgeraakt en moesten opnieuw beginnen.
De jaren vijftig en zestig werden een gouden periode voor Gazelle. De wederopbouw en de economische groei zorgden voor een gestegen koopkracht. De fiets was nog steeds het primaire vervoermiddel voor miljoenen Nederlanders, en Gazelle bouwde honderdduizenden fietsen per jaar. De modellen uit deze periode — herkenbaar aan hun robuuste ontwerp, volledig ingekapselde kettingkasten en dynamo-verlichting — zijn inmiddels klassiekers geworden.
Concurrentie en consolidatie in de jaren zeventig en tachtig
Met de opkomst van de auto als primair vervoermiddel daalde de verkoop van gewone gebruiksfietsen tijdelijk. Gazelle reageerde met diversificatie: naast het klassieke model introduceerde het merk sport- en racefietsen, kinderfietsen en later ook vouwfietsen. De fabriek in Dieren moderniseerde continu, en de productiemethoden werden steeds efficiënter.
In 1971 werd Gazelle onderdeel van het grotere Atag-concern, dat meerdere Nederlandse industriële merken omvatte. Dit gaf het merk financiële stabiliteit en toegang tot grotere distributienetwerken. Later werd Gazelle overgenomen door Derby Cycle, een Duits fietsbedrijf dat ook merken als Raleigh en Kalkhoff in portefeuille had.
De elektrische revolutie
De grootste transformatie voor Gazelle in de eenentwintigste eeuw was de opkomst van de elektrische fiets, de e-bike. Nederland was een van de eerste landen waar e-bikes massaal werden geadopteerd, en Gazelle speelde daar tijdig op in. Modellen zoals de Gazelle Arroyo, de Ultimate en de Medeo T9 werden marktleiders in het Nederlandse e-biker-segment.
Elektrische Gazelle-fietsen combineren het klassieke rijwielontwerp — de typische oprechte rijpositie, degelijke bouw en praktische accessoires — met moderne Bosch- of Yamaha-middenmotor-systemen. Dat maakt ze populair bij woon-werkforenzen, oudere fietsers en iedereen die heuvelachtig terrein of lange afstanden wil overbruggen zonder teveel inspanning.
Gazelle ontving in 2013 de koninklijke hoofstitel van Koninklijke Gazelle, als erkenning voor meer dan 120 jaar trouwe dienst aan de Nederlandse samenleving en de nationale economie.
Productie en duurzaamheid
De fabriek in Dieren is nog altijd in gebruik, al worden sommige onderdelen tegenwoordig elders geproduceerd. Gazelle investeert actief in duurzame productie: langere garantietermijnen, repareerbaar ontwerp en gebruik van recyclebare materialen zijn onderdeel van de huidige merkstrategie. Het merk positioneert zich nadrukkelijk als tegenhanger van de wegwerpfiets — Gazelle-fietsen zijn bedoeld om lang mee te gaan.
Veelgestelde vragen over Gazelle
Wanneer is Gazelle opgericht?
Gazelle werd opgericht in 1892 door Willem Kolling in Dieren, Gelderland. Het merk is daarmee een van de oudste nog bestaande fietsfabrikanten van Nederland.
Waar worden Gazelle-fietsen gemaakt?
De hoofdfabriek staat in Dieren, Nederland. Sommige onderdelen worden elders geproduceerd en in Dieren geassembleerd. Het merk behoudt zijn Nederlandse identiteit en productiebasis.
Welke motoren gebruikt Gazelle in e-bikes?
Gazelle gebruikt voornamelijk Bosch- en Yamaha-middenmotor-systemen in hun elektrische fietsen. Deze worden gecombineerd met accu’s van 400 tot 625 Wh, afhankelijk van het model.
Is Gazelle een koninklijk merk?
Ja, Gazelle draagt de hooftitel Koninklijke Gazelle, verleend in 2013 ter gelegenheid van het 120-jarig bestaan. De koninklijke hooftitel is een erkenning voor duurzaam ondernemerschap en bijdrage aan de Nederlandse samenleving.
Wie is de huidige eigenaar van Gazelle?
Gazelle is eigendom van Pon Holdings, het grote Nederlandse investeringsconcern dat ook merken als Volkswagen en Audi in Nederland importeert en diverse andere fietsbedrijven bezit.
Tekst geoptimaliseerd in mei 2026.
