IZh (Иж, in Nederlandse transcriptie soms IZJ gespeld) is een merk dat buiten de voormalige Sovjet-Unie nauwelijks bekendheid geniet, maar binnen Rusland en de buurstaten jarenlang een vaste waarde was op de wegen. Het merk is verbonden aan de Izhevsk Machine Building Plant, een fabriek in de stad Ijevsk aan de Kama-rivier, die zijn activiteiten aanvankelijk richtte op defensie-industrie en wapens voordat het zich uitbreidde naar motorfietsen en uiteindelijk auto’s.
De achtergrond: van wapenfabriek naar automobiel
De Izhevsk Machine Building Plant (Ижевский механический завод, IMZ) werd in 1942 opgericht voor de productie van militair materieel. Na de Tweede Wereldoorlog breidde de fabriek zijn activiteiten uit, en in 1946 begon de productie van IZh-motorfietsen. De motorfietsen van IZh waren populair in de Sovjet-Unie en werden in grote aantallen geproduceerd.
De stap naar auto’s volgde in 1966. De Izhevsk Auto Plant, een aparte divisie van de grotere fabriek, begon met de productie van de IZh-2125, een model gebaseerd op de Moskvitch 412. De relatie met Moskvitch zou de IZh-auto’s lang definiëren: de meeste modellen waren afgeleide of gelicentieerde versies van Moskvitch-ontwerpen, aangepast en geproduceerd in Ijevsk.
De modellen van IZh
IZh-2125 Kombi (1973-2005)
De IZh-2125, bijgenaamd ‘Kombi’ vanwege zijn vijfdeurs hatchback-carrosserie, was het meest succesvolle en langstlopende IZh-model. Het was gebaseerd op de Moskvitch 412-lijn maar had een grotere achterruimte dankzij de hatchback-constructie. In een periode dat ruimte in Sovjet-gezinnen premium was, was de extra laadruimte een aanzienlijk verkoopargument.
De Kombi had een 1.5-liter viercilinder benzinemotor afgeleid van de BMW-motor die ook in de Moskvitch werd gebruikt. De prestaties waren bescheiden en het ontwerp verouderd, maar de auto was robuust en eenvoudig te onderhouden.
IZh-2126 Oda (1990-2005)
In 1990 introduceerde IZh de 2126 Oda, een modernere compacte hatchback die geheel nieuw was ontworpen. De Oda had modernere styling dan de 2125 en een verbeterde aandrijflijn. Het model was beschikbaar in sedan en estate varianten en werd tot 2005 geproduceerd.
IZh-2717 (1999-2005)
De 2717 was een lichte bestelwagen op basis van de 2126-lijn. Dit model vond zijn weg naar kleine bedrijven en ambachtslieden die een goedkoop, simpel bedrijfsvoertuig zochten. De 2717 bleef in gebruik tot de definitieve sluiting van de automobielfabriek.
Het einde van IZh-autoproductie
De automobielfabriek in Ijevsk stopte in 2005 met de productie van auto’s. De redenen waren meervoudig: de verouderde ontwerpen konden niet concurreren met de goedkopere instapmodellen van AvtoVAZ (Lada), en de investeringen die nodig waren om de modellen te moderniseren, stonden niet in verhouding tot de potentiële omzet.
Nadien werden de faciliteiten gebruikt door AVTOVAZ voor de assemblage van Lada-modellen, en later ook voor de productie van Renault-modellen in licentie. De naam IZh verdween echter uit het commerciële aanbod.
De IZh-erfenis
IZh-auto’s worden buiten de voormalige Sovjet-Unie zelden gezien. Binnen Rusland en Oekraïne zijn met name de oudere 2125 Kombi’s nog sporadisch te vinden, dikwijls in gebruik bij mensen die waardering hebben voor de eenvoudige reparatieerbaarheid van de auto. Als oldtimer-object zijn IZh-modellen een niche-curiosum die de eigenheid van de Sovjet-autobouw vertegenwoordigt.
Veelgestelde vragen over IZh/IZJ
Waar werd IZh geproduceerd?
In de Izhevsk Auto Plant in Ijevsk (tegenwoordig Oedmoertia, Rusland).
Hoelang werd IZh geproduceerd?
Van 1966 tot 2005, een periode van bijna veertig jaar.
Welk model was het populairste?
De IZh-2125 Kombi, een vijfdeurs hatchback gebaseerd op de Moskvitch 412, was het meest geproduceerde en bekende IZh-model.
Wat is de relatie tussen IZh en Moskvitch?
IZh-auto’s waren overwegend afgeleid van Moskvitch-ontwerpen. IZh produceerde varianten en verbeterde versies van de Moskvitch-modellen onder een eigen naam.
Tekst geoptimaliseerd in mei 2026.
