Itala: een Turijnse pionier in de vroege automobielsport
Itala behoort tot de vergeten groten van de vroege Italiaanse auto-industrie. Opgericht in Turijn aan het begin van de twintigste eeuw, slaagde het merk erin een reputatie op te bouwen die ver buiten Italië reikte — mede dankzij een van de meest spraakmakende overwinningen in de geschiedenis van het motorsport: de Peking-Parijs race van 1907.
Oprichting in Turijn (1904)
Itala Fabbrica Automobili S.A. werd opgericht in 1904 in Turijn, het hart van de vroege Italiaanse auto-industrie. Turijn was in die jaren de Italiaanse pendant van Detroit of Coventry: een stad waar ingenieurs, ondernemers en ambachtslieden samenkwamen om te bouwen aan de toekomst van het gemotoriseerde vervoer. Fiat was al actief, en naast hen opereerden tientallen kleinere fabrikanten in de stad.
De oprichters van Itala hadden banden met de Torinese industriële elite en konden rekenen op voldoende startkapitaal om meteen serieuze voertuigen te bouwen. Vanaf het eerste uur richtte Itala zich op het hogere segment van de markt: grote, krachtige wagens voor vermogende kopers die zowel rijprestatie als prestige op prijs stelden.
De Peking-Parijs race van 1907: Itala’s grootste moment
Het absolute hoogtepunt in de geschiedenis van Itala vond plaats in de zomer van 1907. De Parijse krant Le Matin had een uitdaging uitgeschreven: wie reed als eerste van Peking (nu Beijing) naar Parijs, over onverhard terrein, door woestijnen, steppe en gebergte? Het was een ambitieus avontuur dat de grenzen van mens en machine zou testen.
De Italiaanse prins Scipione Borghese nam deel met een Itala 35/45 HP, uitgerust met een 7,4-liter viercilinder motor. Samen met zijn navigator Luigi Barzini en chauffeur Ettore Guizzardi vertrok hij vanuit Peking. De route voerde door de Gobiwoestijn, de Siberische steppe, Rusland en Europa. Na zestig dagen reed Borghese als winnaar Parijs binnen, ver voor de concurrentie.
De overwinning was een enorme mediastunt en maakte de naam Itala wereldwijd bekend. Het bewees de betrouwbaarheid en robuustheid van de auto’s — kwaliteiten die in die tijd niet vanzelfsprekend waren. In de maanden na de race steeg de verkoop van Itala sterk, met name in het buitenland.
De modellen van Itala
Itala produceerde in zijn beste jaren een reeks indrukwekkende modellen. De vroegste auto’s hadden grote, atmosferische motoren van vier of zes cilinders, met vermogens van 20 tot meer dan 100 pk voor de racevarianten. De carrosserie was in de meeste gevallen werk van externe karossiers — Itala leverde het mechanische chassis, waarop klant en karossier naar wens een koets lieten bouwen.
De Type 11 (circa 1905-1907) was een van de vroege succesmodellen: een solide grande routière die zowel op de openbare weg als in races kon worden ingezet. Later kwamen modellen als de Type 22 en Type 35 (gebaseerd op het racemodel waarmee Borghese won), en in de jaren twintig de Type 51 en Type 61, modernere wagens die probeerden bij te blijven in een snel evoluerende markt.
Moeilijke jaren en achteruitgang
Na de Eerste Wereldoorlog veranderde de Italiaanse auto-industrie ingrijpend. Fiat domineerde de massamarkt en ook het hogere segment werd steeds competitiever. Lancia, Alfa Romeo en buitenlandse merken als Hispano-Suiza drongen door in het segment waar Itala opereerde.
Itala worstelde met financiële problemen en wisselde meerdere keren van eigenaar en management. De modellen werden in de jaren twintig vernieuwd, maar het merk wist niet meer de uitstraling en reputatie te herwinnen die het in de pre-oorlogse periode had. In 1934 stopte de productie van personenwagens officieel. Daarna werden er nog incidenteel voertuigen geproduceerd, maar het merk Itala verdween feitelijk van de automarkt.
Erfenis en collectorswaarde
Itala-auto’s zijn vandaag de dag buitengewoon zeldzame en kostbare collectorsitems. De racevoertuigen uit de periode 1905-1910, en met name replica’s of exemplaren verwant aan de Peking-Parijs auto, bereiken op veilingen hoge bedragen. In het Museo Nazionale dell’Automobile in Turijn zijn enkele Itala-exemplaren bewaard gebleven die de overwinning van 1907 in herinnering houden.
De naam Itala is via de Peking-Parijs overwinning permanent ingeschreven in de canonieke geschiedenis van het motorsport. Voor wie zich verdiept in de vroege racing- en avonturengeschiedenis van de automobiel, is Itala een naam die onvermijdelijk opduikt.
Tekst geoptimaliseerd in mei 2026.
