Jacob Lohner & Co. was een Weens koetswerkbedrijf dat aan het einde van de negentiende eeuw de sprong maakte naar de automobiel. Lohner’s bijdrage aan de automobielgeschiedenis is buitengewoon: het bedrijf ontwikkelde samen met de jonge ingenieur Ferdinand Porsche de Lohner-Porsche Elektromobil — een van de eerste serieuze elektrische voertuigen ter wereld, en daarmee een directe voorloper van wat honderd jaar later de elektrische automobiel zou worden.
Van koetswerk naar automobiel
Jacob Lohner & Co. werd in 1821 opgericht in Wenen als producent van fijne koetsen voor de Oostenrijkse adel en het keizerlijk hof. De kwaliteit van het Lohner-koetswerk was befaamd; de firma leverde aan de Habsburgse hofhouding en aan welgestelde klanten door heel Europa.
In de vroege jaren 1890 begon Lohner interesse te tonen in het nieuwe fenomeen van de automobiel. De logica was helder: een carrosseriebouwer die koetsen maakte had alle vaardigheden om ook automobielcarrosserieën te vervaardigen. De overgang was minder groot dan zij lijkt: het houtwerk, het bekleedingswerk en de afwerking waren in essentie dezelfde ambachten.
De Lohner-Porsche Elektromobil (1900)
De belangrijkste mijlpaal in de Lohner-automobielgeschiedenis was de samenwerking met Ferdinand Porsche, een jonge Tsjechische ingenieur die bij Lohner in dienst trad omstreeks 1898-1899. Porsche had een ongewoon technisch inzicht en een bijzondere interesse in elektrische aandrijving.
In 1900 presenteerden Lohner en Porsche op de Parijse Wereldtentoonstelling een revolutionair voertuig: de Lohner-Porsche Elektromobil. Het bijzondere was de aandrijftechnologie: elektromotoren die direct in de naaf van de voorwielen waren gemonteerd — zogenaamde in-wheel motors of Radnabenmotor. Er was geen aandrijfas, geen differentieel en geen transmissie: de wielen dreven zichzelf aan.
Dit concept — wiel-geïntegreerde motoren — was voor 1900 revolutionair en is tot op de dag van vandaag technisch actueel: moderne elektrische voertuigen zoals de Eliica en diverse concept-voertuigen maken gebruik van dezelfde technologie.
Technische specificaties van de Elektromobil
De Lohner-Porsche Elektromobil van 1900 had de volgende kenmerken: twee elektromotoren geïntegreerd in de voorwielnaven, elk met een vermogen van circa 2,5 pk bij 120 Volt. De maximumsnelheid bedroeg circa 50 km/u. De accu’s — loodzuuraccu’s — wogen meer dan 1.800 kg, wat de totaalmassa van het voertuig op circa 2.000 kg bracht.
Het gewicht was een groot nadeel. Porsche werkte later aan een hybride versie — de Semper Vivus — die een benzinegenerator combineerde met elektrische in-wheel motors. Dit was daarmee een van de allereerste hybride voertuigen ter wereld.
Verdere automobielactiviteiten van Lohner
Na de samenwerking met Porsche — die rond 1906 vertrok naar Austro-Daimler — bleef Lohner actief in de automobielindustrie, zij het in een beperkter role. Het bedrijf bouwde carrosserieën voor andere fabrikanten en hield zijn kennis van rijtuigbouw en carrosserie actueel in een snel veranderende markt.
De hoofdactiviteit bleef echter koetswerk en later vliegtuigbouw; Lohner speelde ook een rol in de vroege Oostenrijkse luchtvaartindustrie. De automobielactiviteiten verdwenen geleidelijk naar de achtergrond.
Erfenis
De erfenis van Lohner is onlosmakelijk verbonden met de naam Porsche. De samenwerking tussen Jacob Lohner en Ferdinand Porsche legde de fundamenten voor Porsche’s carrière als automobielingenieur — een carrière die uiteindelijk leidde tot Volkswagen en het merk Porsche. In die zin heeft Lohner een bescheiden maar reële bijdrage geleverd aan twee van de bekendste namen in de automobielgeschiedenis.
Veelgestelde vragen over Lohner
Wanneer werd Jacob Lohner & Co. opgericht?
Het bedrijf werd in 1821 opgericht in Wenen als producent van fijne koetsen voor de Oostenrijkse adel en het keizerlijk hof.
Wie was de ingenieur achter de Lohner-Porsche?
Ferdinand Porsche, die later de grondlegger werd van het merk Porsche en de technisch vader van de Volkswagen Kever.
Wat was de Lohner-Porsche Elektromobil?
Een elektrisch voertuig uit 1900 met in-wheel elektromotoren in de voorwielnaven — een van de eerste serieuze elektrische auto’s ter wereld, gepresenteerd op de Parijse Wereldtentoonstelling.
Was de Lohner-Porsche ook hybride?
Ja. De Semper Vivus — een opvolger — combineerde een benzinegenerator met elektrische in-wheel motors en was daarmee een van de allereerste hybride voertuigen.
Tekst geoptimaliseerd in mei 2026.
