Nekaf: de Nederlandse Jeep-bouwer
Nekaf, voluit de Nederlandsche Kabelfabriek, is een bijzonder stukje Nederlandse industriële geschiedenis. Opgericht in 1898 als fabrikant van kabels en elektrische producten, maakte Nekaf na de Tweede Wereldoorlog een opmerkelijke ommezwaai. Het bedrijf verkreeg een licentie van Willys-Overland om de beroemde Willys MB Jeep te produceren, en deed dat van 1948 tot 1957 met groot succes voor het Nederlandse leger.
De oorsprong: van kabels naar Jeeps
De keuze voor de Jeep-productie was pragmatisch. Na de bevrijding had Nederland dringend behoefte aan militaire voertuigen voor de wederopbouw en de militaire organisatie. Het importeren van Amerikaanse Jeeps was duur en tijdrovend. Door de productie in eigen land te organiseren konden kosten worden bespaard en Nederlanders aan werk worden geholpen in een moeilijke economische periode.
De Nederlandsche Kabelfabriek had de industriële capaciteit en de mechanische kennis om de productie op te zetten. De fabriek bevond zich in Delft, een stad met een sterke industriële traditie. Nekaf werd daarmee een van de weinige Nederlandse producenten van volwaardige motorvoertuigen, naast DAF en enkele kleinere initiatieven.
De Nekaf M38: het Nederlandse legervoertuig
Het voornaamste model dat Nekaf produceerde was de M38, een verbeterde versie van de originele WWII Jeep. De M38 had een modernere elektrische installatie, een verbeterde waterbestendigheid en een iets comfortabeler interieur dan zijn oorlogse voorganger. De wagen werd aangedreven door een viercilinder benzinemotor van 2,2 liter met 70 pk, wat hem vlot maar niet razendnel maakte op asfalt maar capabel op ruw terrein.
Het Nederlandse leger nam duizenden M38-exemplaren af. Ze werden gebruikt door de landmacht, de marine en de luchtmacht in diverse rollen: verkenning, verbindingen, troepenvervoer en als trekker voor lichte artillerie. De Nekaf-Jeep was decennia lang een vertrouwd gezicht op Nederlandse kazernes en bij militaire oefeningen.
Varianten en speciale uitvoeringen
Naast de standaard M38 produceerde Nekaf ook diverse speciale varianten. Er werden ambulance-versies gebouwd met verhoogde koets en medische uitrusting. Sommige exemplaren werden ingericht als commandovoertuig met extra radioapparatuur. Een ander model had een lier aan de voorzijde voor bergingswerk. Deze varianten zijn nu bijzonder gezochte collectorsitems.
Einde van de productie in 1957
De productie bij Nekaf eindigde in 1957, na zo’n 2.600 gebouwde exemplaren. Het einde had meerdere oorzaken: de Willys-licentie liep af, het Nederlandse leger schakelde over op nieuwe voertuigtypen, en de kosten van de productie waren gestegen. Nekaf keerde terug naar zijn kernactiviteiten als kabelproducent.
Nekaf-Jeeps vandaag
De Nekaf M38 heeft een bijzondere naoorlogse carrière. Veteranen van het Nederlandse leger namen soms hun Jeep mee naar huis na diensttijd, en veel exemplaren kwamen terecht bij boeren en kleine bedrijven die behoefte hadden aan een robuust terreinvoertuig. Anderen werden gekocht door liefhebbers van militaire voertuigen.
Vandaag zijn Nekaf M38-Jeeps gegeerde collectorsitems. Er bestaat een actieve veteranenvoertuigscene in Nederland waar Nekaf-exemplaren regelmatig verschijnen op militaire shows en herdenkingsevents. De Stichting Militaire Voertuigen Nederland en diverse legerklubs bewaren de kennis en delen het enthousiasme voor deze stukken Nederlandse militaire industriegeschiedenis.
Tekst geoptimaliseerd in mei 2026.
