NSU Motorenwerke AG is een van de intrigendste namen in de Duitse autogeschiedenis. Het merk, dat zijn wortels had in naaimachines en motorrijwielen, bouwde in de jaren 1960 en 1970 personenwagens die technologisch baanbrekend waren — in het bijzonder de Ro 80, een auto die zo ver vooruit was op zijn tijd dat hij zijn eigen fabrikant overleefde.
De vroege geschiedenis: van naaimachines naar motorfietsen
NSU werd in 1873 opgericht in Neckarsulm, Baden-Württemberg, als producent van breimachines en naaimachines. De naam NSU staat voor Neckarsulm. In de jaren 1890 stapte het bedrijf over op fietsen, en rond 1900 op motorfietsen — een logische progressie voor veel vroege technologiebedrijven in die periode.
NSU-motorfietsen waren populair en van goede kwaliteit. In de jaren 1950 was NSU een van de grootste motorfietsproducenten ter wereld. De sprong naar personenwagens was dan ook een weloverwogen strategische stap.
De NSU Prinz: betaalbare mobiliteit
De eerste NSU personenwagen was de Prinz (1957) — een kleine, betaalbare sedan met een luchtgekoelde tweecilinder motor achterin. De Prinz was duidelijk geïnspireerd door de Fiat 600 en de Lloyd, maar had zijn eigen karakter. Het succes was aanzienlijk: de Prinz gaf NSU een solide basis in de personenwagenmarkt.
De Prinz 4 (1961) was de opvolger, met een grotere 598 cc tweecilinder en verbeterde accommodatie. Later volgde de Prinz 1000, een compacte maar sportief ogende sedan met een 1.0-liter viercilinder — opvallend vermogen voor een kleine NSU.
De NSU TT en TTS waren sportievere varianten van de Prinz 1000, met krachtigere motoren, aerodynamische carrosseriemods en sterke raceresultaten in de kleine klassen. De TTS in bijzonder verwierf een goede reputatie in rallysport.
De wankelmotor: NSU als pionier
NSU’s meest significante technologische bijdrage was de samenwerking met Felix Wankel aan de roterende verbrandingsmotor — de wankelmotor. In 1964 introduceerde NSU de Wankel Spider, een kleine cabriolet met een Wankelmotor: de eerste serieproductieauto ter wereld met dit motortype.
De wankelmotor heeft theoretische voordelen: compact, licht, soepel lopend, met een hogere power density dan een conventionele zuigermotor. De praktijk was echter uitdagend: problemen met olieconsumptie, slijtage van de afdichtingen en een hoge brandstofconsumptie plaagden de vroege Wankelmotoren.
De NSU Ro 80: een auto ver voor zijn tijd
De NSU Ro 80, geïntroduceerd in 1967, is een van de meest invloedrijke auto’s in de naoorlogse autogeschiedenis. De auto won direct de prestigieuze Car of the Year-prijs in 1968 — en terecht. Het design van de Ro 80 was zo vooruitstrevend dat latere auto’s als de Audi 100 (1982) en de Ford Sierra (1982) duidelijk de invloed dragen.
De Ro 80 was een grote, comfortabele vierdeurs sedan met een aerodynamische carrosserie (cw-waarde van 0,355 — uitzonderlijk voor 1967), een dubbele wankelmotor van bijna 2 × 500 cc (effectief 995 cc equivalent), voorwielaandrijving en een halfautomatische versnellingsbak met koppelingsvrij schakelen via een drukknop op de pookknop.
Qua rijcomfort, ruimte en rijdynamiek was de Ro 80 zijn tijdgenoten ver vooruit. Maar de Wankelmotor bleef problemen geven: de afdichtingen (apex seals) sleten snel, wat leidde tot enorme garantieverplichtingen voor NSU. Duizenden Ro 80’s kregen nieuwe of vervangen motoren onder garantie.
Het einde van NSU en de fusie met Audi
De kosten van de garantieproblemen met de Ro 80 waren enorm. NSU, toch al een middelgrote fabrikant, kon deze last niet dragen. In 1969 fuseerde NSU met de Auto Union (die Audi-modellen produceerde) om Audi NSU Auto Union AG te vormen — later vereenvoudigd tot Audi AG. De NSU-naam bleef tijdelijk in gebruik, maar de laatste NSU Ro 80 werd gebouwd in 1977.
De nalatenschaop van NSU leeft voort in Audi. De technologische tradities — technische ambitie, innovatie, bereidheid te experimenteren — zijn herkenbaar in hoe Audi zich door de jaren heen heeft gepositioneerd.
De Ro 80 vandaag
Goed bewaarde NSU Ro 80’s zijn gewilde klassiekers in Duitsland en daarbuiten. Moderne herverbouwde motors (met verbeterde apex seals of met conventionele motoren als drop-in vervanging) hebben de betrouwbaarheidsproblemen grotendeels opgelost. NSU-clubs in Duitsland en Europa zijn actief.
Tekst geoptimaliseerd in mei 2026.
