Panhard & Levassor is een van de meest historisch significante namen in de automobilistische geschiedenis. Het was een van de eerste bedrijven ter wereld die seriematig benzineauto’s produceerde, en het defineerde in de jaren 1890 de lay-out van de moderne auto: motor vooraan, aandrijving achter. Decennia later zou het merk zichzelf opnieuw uitvinden met de Dyna — een avant-gardistische lichtgewichtauto die zijn tijd ver vooruit was. De fusie met Citroën in 1965 en het einde van de zelfstandige productie in 1967 maakten definitief een einde aan een historische naam.
De pioniersjaren (1889-1910)
René Panhard en Émile Levassor namen in 1890 een licentie op de Daimler benzinemotor en bouwden op basis daarvan hun eerste auto’s. Levassor introduceerde rond 1891 de ‘système Panhard’: motor vooraan, versnellingsbak in het midden, aandrijving via een kardanas naar de achterwielen. Dit principe werd de standaardlay-out voor vrijwel alle auto’s die sindsdien zijn gebouwd en is dat tot op de dag van vandaag gebleven voor de meeste voertuigen.
In 1895 won Émile Levassor de eerste officiële autorace in de wereld: Parijs-Bordeaux-Parijs, 1.178 kilometer in 48 uur. Levassor reed zelf en won met een gemiddelde snelheid van 24,1 km/u. Het was een prestatie die de naam Panhard vestigde als het toonaangevende automerk van die vroege periode.
De grote Panhard’s (1910-1940)
In de decennia voor de Tweede Wereldoorlog bouwde Panhard grote, luxueuze wagens voor de bovenklasse. Modellen als de Panhard 35CV en de 6DS hadden zescilinder en achtcilinder motoren met cilinderinhouden van 4 tot 8 liter. De carrosserie werd bij externe carrossiers afgebouwd, wat elke auto uniek maakte. Panhard concurreerde in dit segment met Delage, Talbot-Lago en Hispano-Suiza.
De Dyna-revolutie (1945-1967)
Na de Tweede Wereldoorlog maakte Panhard een spectaculaire stap in de andere richting. De Dyna Panhard (1946) was een radicaal lichtgewichtvoertuig met een luchtgekoelde tweetaktmotor en een aluminium carrosserie — ontworpen door Louis Bionier. Het idee: een auto voor de naoorlogse Fransman die goedkoop was om te kopen en te rijden.
De Dyna evolueerde via de Dyna Z (1953), met een volledig nieuwe streamline-carrosserie, naar de PL17 (1959). De PL17 had een 848cc luchtgekoelde tweecilinder boxer motor die slechts 42 pk leverde, maar dankzij het lage gewicht (650 kg) en uitstekende aerodynamica een topsnelheid van 130 km/u haalde en 1 op 18 reed. Het was een rationele, technische benadering die zijn tijd ver vooruit was.
De CD en het einde
De Panhard CD (1963) was een sportieve coupé met glasvezel carrosserie, gebaseerd op PL17-mechanica. Het elegante ontwerp was door Chapron ontwikkeld en de auto nam deel aan Le Mans. Het was echter een zwanenzang: Citroën had in 1965 de meerderheid van Panhard overgenomen en besloot de personenwagenlijn in 1967 te stoppen. Alleen de militaire voertuigen (Panhard AML gepantserde auto) bleven in productie.
Veelgestelde vragen
Wat is de betekenis van Panhard voor de auto-industrie?
Panhard defineerde de standaard lay-out van de auto: motor vooraan, aandrijving achter (système Panhard). Dit principe wordt tot op de dag van vandaag gebruikt in de meerderheid van conventionele auto’s.
Welke motor had de Panhard PL17?
De PL17 had een 848cc luchtgekoelde tweecilinder boxer motor die 42 pk leverde. Dankzij laag gewicht (650 kg) haalde de auto 130 km/u en reed 1 op 18.
Wanneer hield Panhard op met het bouwen van personenwagens?
Panhard stopte de productie van personenwagens in 1967, na de overname van de meerderheid door Citroën in 1965. Militaire voertuigen werden nog langer geproduceerd.
Is de Panhard CD bewaard gebleven?
Er zijn enkele exemplaren bewaard, waaronder in het Circuit de la Sarthe-museum dat Panhard’s Le Mans-erfenis bewaart. De CD is een gezochte oldtimer door de unieke combinatie van lichte constructie en stijlvol ontwerp.
Tekst geoptimaliseerd in mei 2026.
