Protos is een vroeg-twintigste-eeuws Duits automerk dat zijn grootste roem vergaarde tijdens de New York–Parijs-race van 1908 — een van de meest extreme automobielwedstrijden ooit georganiseerd. Het merk produceerde van 1899 tot circa 1926 een reeks auto’s die representatief zijn voor de pioniersjaren van de Europese auto-industrie.
Oprichting en vroege modellen
Protos werd in 1898 opgericht in Berlijn door de Siemens-Schuckertwerke, een van de grootste elektrische industrie-concerns van Duitsland. De naam ‘Protos’ is Grieks voor ‘eerste’ — een verwijzing naar de ambitie van het bedrijf om voorop te lopen in de automobieltechnologie.
De vroegste Protos-auto’s hadden kleine verbrandingsmotoren en waren qua techniek vergelijkbaar met andere pionierswagens van die periode: open carrosserieën, kettingaandrijving, grote wielen en relatief eenvoudige mechanische systemen. Het doel was betrouwbaarheid en functionaliteit in een tijd dat de auto nog een nieuwigheid was.
De 1908 New York–Parijs race: de grote doorbraak
De meest beroemde episode in de Protos-geschiedenis is ongetwijfeld de deelname aan de New York–Parijs race van 1908. Dit was een van de meest ambitieuze automobielevenementen ooit: deelnemers moesten van New York dwars door Noord-Amerika rijden, vervolgens per schip naar Azië, en dan over land via Siberië en Europa naar Parijs. De totale afstand bedroeg meer dan 22.000 kilometer.
Het Duitse Protos-team, geleid door luitenant Hans Koeppen, nam deel met een speciaal voorbereide auto. De race was extreem zwaar: modderpoelen, ijskoude temperaturen in Siberië, en nagenoeg onberijdbare wegen. Veel deelnemers gaven op.
Het Protos-team bereikte als eerste Parijs — maar door tijdstraffen die werden opgelegd voor het gebruik van de trein op een deel van het traject en ander technisch protest, werd het Amerikaanse Thomas Flyer-team officieel tot winnaar verklaard. Protos eindigde officieel op de tweede plaats, maar het team beschouwde zichzelf in moreel opzicht als de ware overwinnaar. De race maakte Protos internationaal beroemd.
Technische ontwikkeling 1908–1926
Na de succesvolle race bleef Protos auto’s produceren, met toenemende motorvermogens en verbeterde mechanische systemen. De modellen werden groter en verfijnder naarmate het decennium vorderde.
Protos Type C en Type D
De vroeg-twintigste-eeuwse Protos-typen hadden viercilinder motoren met volumes variërend van 2,0 tot ruim 8,0 liter. De grotere modellen waren bedoeld voor meer bemiddelde kopers en concurreerden met andere Duitse luxemerken van die periode, zoals Benz en Daimler.
Aandrijving en carrosserie
Vroege modellen hadden kettingaandrijving, maar later werd overgestapt op cardanaandrijving. De carrosserieën waren open — toerwagens, phaetons en landaulets — conform de mode van die tijd. Closed-body-uitvoeringen kwamen later.
Samenvoeging met Siemens-Halske en het einde
In 1908 werd Protos afgesplitst van de Siemens-groep en zelfstandig voortgezet. Na de Eerste Wereldoorlog was de economische situatie in Duitsland moeilijk. Protos probeerde te overleven door een fusie met NAG (Nationale Automobil-Gesellschaft) te sluiten. Rond 1926 verdween de naam Protos definitief van de markt; de productie werd geïntegreerd in NAG.
Overzicht Protos-modellen
- Protos 6/18 PS (ca. 1900–1905) — vroeg pioniers model
- Protos 9/24 PS (ca. 1905–1910) — race- en toermodel
- Protos 16/45 PS (ca. 1910–1914) — groot luxemodel
- Protos C-serie (ca. 1914–1920) — naoorlogse productie
- Protos D-serie (ca. 1920–1926) — laatste Protos-modellen voor fusie met NAG
Erfenis
Protos is een vergeten naam geworden, maar zijn deelname aan de 1908 New York–Parijs race behoort tot de iconische momenten uit de vroege autogeschiedenis. De race bewees dat de automobile een reistransportmiddel van wereldklasse kon zijn, en Protos droeg bij aan dat bewijs. De weinige overgebleven Protos-exemplaren worden zorgvuldig bewaard in gespecialiseerde automobile-musea.
Tekst geoptimaliseerd in mei 2026.
Veelgestelde vragen over Protos auto’s
Wanneer werd Protos opgericht?
Protos werd in 1898 opgericht in Berlijn, aanvankelijk als onderdeel van Siemens-Schuckertwerke.
Waarvoor is Protos het meest bekend?
Protos is het meest bekend door zijn deelname aan de New York–Parijs race van 1908, een van de langste en zwaarste automobielevenementen ooit. Het Protos-team bereikte als eerste Parijs maar werd door tijdstraffen officieel tweede.
Wanneer stopte Protos met produceren?
Rond 1926 verdween de naam Protos na een fusie met NAG (Nationale Automobil-Gesellschaft).
Wat voor auto’s bouwde Protos?
Protos bouwde voornamelijk open toerwagens en grotere luxe automobiles met viercilinder motoren. De modellen varieerden in motorinhoud van 2,0 tot ruim 8,0 liter.
